Για πολλά χρόνια, η ψυχοθεραπεία αποτελούσε ένα βαθύ ταμπού. Πολλοί άνθρωποι απέφευγαν ακόμη και να αναφέρουν ότι επισκέπτονται ψυχολόγο, φοβούμενοι την κριτική, την απόρριψη ή την παρεξήγηση. Το ταμπού γύρω από την ψυχική υγεία έκανε πολλούς να πιστεύουν ότι η αναζήτηση βοήθειας είναι ένδειξη αδυναμίας, ενώ στην πραγματικότητα αποτελεί μία από τις πιο θαρραλέες αποφάσεις που μπορεί να πάρει ένας άνθρωπος.

Σήμερα, αυτό το ταμπού αρχίζει σταδιακά να υποχωρεί. Όλο και περισσότεροι άνθρωποι μιλούν ανοιχτά για την εμπειρία τους στην ψυχοθεραπεία, μοιράζονται τις δυσκολίες τους και αναγνωρίζουν ότι η φροντίδα της ψυχικής υγείας είναι εξίσου σημαντική με τη φροντίδα της σωματικής υγείας. Παράλληλα, παρατηρείται μια ολοένα αυξανόμενη στροφή προς την ομαδική ψυχοθεραπεία, μια θεραπευτική διαδικασία που μέχρι πριν λίγα χρόνια παρέμενε σχετικά άγνωστη στο ευρύ κοινό.

Ίσως δεν είναι καθόλου τυχαίο ότι η ομαδική ψυχοθεραπεία γίνεται όλο και πιο δημοφιλής. Ζούμε σε μια εποχή όπου, παρά τη συνεχή ψηφιακή σύνδεση, πολλοί άνθρωποι βιώνουν έντονη μοναξιά, αποξένωση και δυσκολίες στις διαπροσωπικές σχέσεις. Οι άνθρωποι δεν αναζητούν μόνο έναν χώρο για να μιλήσουν για τον εαυτό τους. Αναζητούν έναν χώρο όπου μπορούν να σχετιστούν, να νιώσουν ότι ανήκουν και να αποκτήσουν μια διαφορετική εμπειρία σύνδεσης.

Αυτό ακριβώς προσφέρει η ομαδική ψυχοθεραπεία.

Πολλοί φαντάζονται ότι η ομαδική ψυχοθεραπεία σημαίνει απλώς να μιλά κάποιος μπροστά σε αγνώστους. Στην πραγματικότητα, όμως, είναι κάτι πολύ βαθύτερο. Πρόκειται για έναν ασφαλή θεραπευτικό χώρο, όπου κάθε μέλος έχει την ευκαιρία να παρατηρήσει πώς σχετίζεται με τους άλλους, ποιες δυσκολίες επαναλαμβάνονται στις σχέσεις του, ποιους φόβους κουβαλά και πώς μπορεί να δημιουργήσει πιο αυθεντικές και ουσιαστικές συνδέσεις.

Ας φανταστούμε, για παράδειγμα, έναν άνθρωπο που πιστεύει ότι οι άλλοι πάντα θα τον απορρίψουν. Στην καθημερινότητά του μπορεί να αποφεύγει να εκφράσει τη γνώμη του ή να κρατά αποστάσεις από τους ανθρώπους για να προστατευτεί. Στην ομαδική ψυχοθεραπεία, αυτή η πεποίθηση δεν εξετάζεται μόνο μέσα από την αφήγηση, αλλά εμφανίζεται ζωντανά στις σχέσεις με τα υπόλοιπα μέλη της ομάδας. Μέσα από την ανατροφοδότηση, τη θεραπευτική διεργασία και την ασφάλεια που προσφέρει η ομάδα, μπορεί σταδιακά να ανακαλύψει ότι οι άλλοι δεν τον απορρίπτουν απαραίτητα, αλλά ότι ο ίδιος έχει μάθει να περιμένει την απόρριψη.

Ένα άλλο παράδειγμα είναι ένας άνθρωπος που δυσκολεύεται να βάζει όρια. Στην ομαδική ψυχοθεραπεία μπορεί να συνειδητοποιήσει ότι συστηματικά λέει «ναι» ενώ θέλει να πει «όχι». Όταν το παρατηρήσει αυτό μέσα στην ομάδα και δοκιμάσει νέους τρόπους επικοινωνίας, αποκτά εμπειρίες που μπορεί στη συνέχεια να μεταφέρει στις προσωπικές, οικογενειακές ή επαγγελματικές του σχέσεις.

Αυτή είναι η δύναμη της ομαδικής ψυχοθεραπείας. Η θεραπεία δεν περιορίζεται στην κατανόηση του προβλήματος. Η αλλαγή βιώνεται μέσα στη σχέση με τους άλλους. Εκεί όπου δημιουργήθηκαν πολλές από τις πληγές μας, μπορεί επίσης να δημιουργηθεί μια νέα εμπειρία εμπιστοσύνης, αποδοχής και συναισθηματικής ασφάλειας.

Για τον λόγο αυτό, όλο και περισσότεροι άνθρωποι επιλέγουν να συνδυάζουν την ατομική θεραπεία με την ομαδική ψυχοθεραπεία. Οι δύο μορφές θεραπείας δεν ανταγωνίζονται μεταξύ τους· αντίθετα, λειτουργούν συμπληρωματικά. Η ατομική θεραπεία προσφέρει χώρο για προσωπική εστίαση, βαθύτερη επεξεργασία προσωπικών βιωμάτων και εξατομικευμένη υποστήριξη. Η ομαδική ψυχοθεραπεία δίνει τη δυνατότητα να μεταφερθούν αυτές οι διεργασίες στο πεδίο των πραγματικών σχέσεων, εκεί όπου οι δυσκολίες γίνονται ορατές και μπορούν να επεξεργαστούν θεραπευτικά.

Το πιο σημαντικό, όμως, είναι ότι η ομαδική ψυχοθεραπεία συμβάλλει στη διάλυση ενός ακόμη ταμπού: της πεποίθησης ότι είμαστε μόνοι στις δυσκολίες μας. Μέσα στην ομάδα, οι άνθρωποι συχνά ανακαλύπτουν ότι οι φόβοι, οι ανασφάλειες, η ντροπή και η μοναξιά που πίστευαν ότι ήταν αποκλειστικά δικά τους βιώματα, υπάρχουν και στις ιστορίες των άλλων. Αυτή η αναγνώριση μειώνει το αίσθημα απομόνωσης και δημιουργεί μια βαθιά εμπειρία ανθρώπινης σύνδεσης.

Το ταμπού γύρω από την ψυχική υγεία δεν εξαφανίζεται από τη μία μέρα στην άλλη. Ωστόσο, κάθε άνθρωπος που μιλά ανοιχτά για την ψυχοθεραπεία, κάθε άνθρωπος που επιλέγει την ομαδική ψυχοθεραπεία, συμβάλλει ώστε το ταμπού να χάνει σταδιακά τη δύναμή του. Αντί για σιωπή, δημιουργείται διάλογος. Αντί για ντροπή, καλλιεργείται αποδοχή. Αντί για απομόνωση, χτίζεται σύνδεση.

Ίσως, λοιπόν, η ομαδική ψυχοθεραπεία να είναι πράγματι μια νέα τάση. Όμως δεν πρόκειται για μια επιφανειακή μόδα. Είναι μια απάντηση στις σύγχρονες ανάγκες του ανθρώπου για ουσιαστικές σχέσεις, αίσθηση του ανήκειν και αυθεντική συνάντηση με τον εαυτό και τους άλλους.

Γιατί τελικά η θεραπεία δεν συμβαίνει μόνο όταν μιλάμε για τις σχέσεις μας. Συμβαίνει και όταν τις ζούμε διαφορετικά.

#ΑπόΤοΤαμπούΣτηΣύνδεση

Anastasia Stokou
Ψυχολόγος – Σχεσιακή Ψυχαναλυτική Ψυχοθεραπεύτρια
Ειδικευόμενη Ομαδική Ψυχοθεραπεύτρια (ΙΣΟΨ)
Sex Therapy – Buehler Institute
Συνιδρύτρια του Κέντρου Υπηρεσιών Ψυχικής Υγείας Sirens of Relations
Επιστημονική Συνεργάτης ΕΚΙΣΥΠ
Podcast Host – Cherry Psy Talks