Η ανάγκη για επιβεβαίωση: γιατί χρειαζόμαστε το βλέμμα των άλλων ατόμων;

Η ανάγκη για επιβεβαίωση από τους άλλους ανθρώπους δεν είναι αδυναμία, είναι ανθρώπινη ανάγκη. Από τη γέννησή μας, η αίσθηση του/της εαυτού/ εαυτής μας διαμορφώνεται μέσα από το βλέμμα του άλλου ατόμου. Εκ των πραγμάτων είμαστε κοινωνικά όντα και για αυτό έχουμε ανάγκη να παίρνουμε καθρεφτίσματα. Μαθαίνουμε ποιοι/ποιες/ποια είμαστε μέσα από τις σχέσεις μας, μέσα από το πώς μας βλέπουν, μας ακούν, μας αναγνωρίζουν.

Η επιβεβαίωση είναι ένα σημαντικό κομμάτι των ανθρώπινων σχέσεων. Όταν κάποιο άτομο μας ακούει πραγματικά, αναγνωρίζει το συναίσθημά μας ή μας δείχνει ότι μας βλέπει και μας κατανοεί, νιώθουμε ότι υπάρχουμε μέσα στη σχέση. Δεν σημαίνει ότι είμαστε εξαρτημένοι από τους άλλους. Σημαίνει ότι η σύνδεση είναι μέρος της ανθρώπινης φύσης.

Γιατί έχουμε ανάγκη την επιβεβαίωση;

Από πολύ νωρίς στη ζωή μας, μαθαίνουμε τον εαυτό μας μέσα από τις σχέσεις. Ένα παιδί χρειάζεται να αισθανθεί ότι το βλέπουν, το ακούν και το αποδέχονται. Μέσα από αυτά τα πρώτα «καθρεφτίσματα» αρχίζει να δημιουργεί μια εικόνα για το ποιο είναι.

Η ανάγκη για επιβεβαίωση λοιπόν δεν εμφανίζεται ξαφνικά στην ενήλικη ζωή. Είναι συνδεδεμένη με τον τρόπο που σχετιζόμαστε με τους σημαντικούς ανθρώπους στη ζωή μας.

Όταν η ανάγκη για επιβεβαίωση γίνεται πολύ έντονη, μπορεί να αρχίσουμε να αναρωτιόμαστε συνεχώς:

«Με αγαπούν;»
«Είμαι αρκετός/ή/ο;»
«Έκανα κάτι λάθος;»
«Τι πιστεύουν οι άλλοι άνθρωποι για εμένα;»
«Με αποδέχονται;»

Σε αυτές τις στιγμές, η επιβεβαίωση από τους άλλους μπορεί να γίνει ένας τρόπος για να αισθανθούμε προσωρινά ασφάλεια. Όμως, όταν η προσωπική μας αξία εξαρτάται αποκλειστικά από την επιβεβαίωση των άλλων, μπορεί να δυσκολευόμαστε να ακούμε τη δική μας εσωτερική φωνή.

Η επιβεβαίωση στη σχεσιακή ψυχοθεραπεία

Στη σχεσιακή ψυχοθεραπεία, αυτή η ανάγκη δεν θεωρείται κάτι προς εξάλειψη, αλλά προς κατανόηση. Η επιβεβαίωση δεν αντιμετωπίζεται ως κάτι «κακό» ή ως ένδειξη αδυναμίας. Αντίθετα, εξετάζεται τι σημαίνει για κάθε άνθρωπο και τι ανάγκη βρίσκεται πίσω από αυτή.

Μπορεί, για παράδειγμα, η ανάγκη για επιβεβαίωση να συνδέεται με τον φόβο της απόρριψης, με προηγούμενες σχέσεις ή με την εμπειρία ότι στο παρελθόν δεν μας έβλεπαν, δεν μας άκουγαν ή δεν αναγνώριζαν επαρκώς τις ανάγκες μας.

Η θεραπευτική σχέση μπορεί να αποτελέσει έναν χώρο όπου αυτές οι εμπειρίες μπορούν να εξερευνηθούν με ασφάλεια και χωρίς κριτική.

Η ομαδική θεραπεία και το βλέμμα των άλλων ατόμων

Η ομαδική θεραπεία μπορεί να προσφέρει ένα ιδιαίτερα σημαντικό πλαίσιο για την κατανόηση της ανάγκης για επιβεβαίωση.

Μέσα στην ομαδική θεραπεία, ερχόμαστε σε επαφή με διαφορετικούς ανθρώπους και διαφορετικούς τρόπους σκέψης και συναισθήματος. Παρατηρούμε πώς μας βλέπουν οι άλλοι, πώς αντιδρούν σε εμάς και τι συμβαίνει μέσα μας όταν αισθανόμαστε ότι μας αποδέχονται ή όταν φοβόμαστε ότι μας απορρίπτουν.

Η ομαδική θεραπεία μπορεί να λειτουργήσει σαν ένας ζωντανός καθρέφτης. Μέσα από τις σχέσεις που δημιουργούνται στην ομάδα, μπορούμε να παρατηρήσουμε τα δικά μας σχεσιακά μοτίβα και να καταλάβουμε καλύτερα γιατί σε κάποιες περιπτώσεις αναζητούμε έντονα επιβεβαίωση, ενώ σε άλλες δυσκολευόμαστε να τη δεχτούμε.

Η ομάδα μπορεί επίσης να μας βοηθήσει να ανακαλύψουμε ότι δεν είμαστε μόνοι σε αυτές τις ανάγκες. Η ανάγκη να μας βλέπουν, να μας ακούν και να μας αποδέχονται είναι βαθιά ανθρώπινη.

Όταν η εξωτερική επιβεβαίωση γίνεται εσωτερική ασφάλεια

Όταν αρχίζουμε να βλέπουμε το(ν)/ την εαυτό/ εαυτή μας με καλοσύνη και να επιβεβαιώνουμε εσωτερικά την αξία μας, η εξωτερική επιβεβαίωση παύει να είναι όρος ύπαρξης και γίνεται απλώς μια όμορφη αντανάκλαση.

Δεν χρειάζεται να σταματήσουμε να χρειαζόμαστε τους άλλους ανθρώπους. Δεν χρειάζεται να γίνουμε «ανεξάρτητοι» από κάθε σχέση ή να πείσουμε τον εαυτό μας ότι δεν μας ενδιαφέρει η γνώμη κανενός.

Η αποδοχή του εαυτού δεν αναιρεί την ανάγκη για τους άλλους ανθρώπους, τη μεταμορφώνει.

Μπορούμε να χαιρόμαστε όταν μας αναγνωρίζουν, χωρίς να καταρρέουμε όταν δεν το κάνουν. Μπορούμε να ακούμε τη γνώμη των άλλων χωρίς να χάνουμε τη δική μας. Μπορούμε να αναζητούμε επιβεβαίωση, χωρίς αυτή να αποτελεί τη μοναδική πηγή της αξίας μας.

Και ίσως εκεί βρίσκεται μια σημαντική μορφή εσωτερικής ασφάλειας: στο να μπορούμε να λέμε «χαίρομαι όταν με βλέπεις, αλλά μπορώ πλέον να βλέπω και εγώ τον/την εαυτό/ή μου».

Η ομαδική θεραπεία, όπως και η ατομική ψυχοθεραπεία, μπορεί να αποτελέσει έναν χώρο όπου αυτή η διαδικασία γίνεται αντικείμενο εξερεύνησης. Έναν χώρο όπου μπορούμε να καταλάβουμε τη δική μας ανάγκη για επιβεβαίωση, να αναγνωρίσουμε τις σχέσεις που μας διαμορφώνουν και σταδιακά να δημιουργήσουμε μια πιο σταθερή και συμπονετική σχέση με τον εαυτό μας.

Anastasia Stokou, Ψυχολόγος- Σχεσιακή Ψυχαναλυτική Ψυχοθεραπεύτρια,

Ειδικευόμενη Ομαδική Ψυχοθεραπεύτρια ΙΣΟΨ,

Sex Therapy Buehler Institute

, Συνιδρύτρια του Κέντρου Υπηρεσιών Ψυχικής Υγείας Sirens of Relations,

Επιστημονική Συνεργάτης του ΕΚΙΣΥΠ,

Podcast host στο Cherry Psy Talks