Γιατί ένα αρνητικό σχόλιο στο διαδίκτυο μπορεί να μας επηρεάσει τόσο πολύ;

Ζούμε σε μια εποχή όπου το διαδίκτυο μάς φέρνει καθημερινά αντιμέτωπους με τη γνώμη των άλλων ατόμων. Ένα σχόλιο, ένα μήνυμα, μια κριτική, ένα like που δεν ήρθε, μια απάντηση που δεν πήραμε, μια σύγκριση με κάποιον άλλο άνθρωπο.

Και μέσα σε όλο αυτό, τα αρνητικά σχόλια μοιάζουν πολλές φορές να έχουν μια δυσανάλογα μεγάλη δύναμη.

Μπορεί να έχουμε λάβει 50 θετικά σχόλια και ένα αρνητικό σχόλιο να είναι αυτό που θα θυμόμαστε πριν κοιμηθούμε.

Μπορεί να μας έχουν πει δέκα άνθρωποι ότι κάναμε κάτι καλά και ένας άνθρωπος να μας πει ότι δεν είμαστε αρκετά καλοί. Και ξαφνικά, όλη μας η προσοχή να πηγαίνει εκεί.

Αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι είμαστε «υπερευαίσθητοι/ες/α».

Ούτε ότι «δεν πρέπει να μας νοιάζει η γνώμη των άλλων».

Ως άνθρωποι είμαστε βαθιά σχεσιακά όντα. Η ανάγκη να μας βλέπουν, να μας αποδέχονται, να μας αναγνωρίζουν και να ανήκουμε κάπου δεν είναι αδυναμία. Είναι κομμάτι της ανθρώπινης εμπειρίας.

Γι’ αυτό και το διαδίκτυο μπορεί να γίνει ένας τόσο έντονος ψυχολογικός χώρος.

Γιατί στο διαδίκτυο δεν βλέπουμε απλώς ένα σχόλιο.

Μπορεί να αισθανθούμε ότι βλέπουμε τον/την εαυτό/’η μας μέσα από τα μάτια κάποιου άλλου ατόμου.

Και κάποιες φορές αυτό μπορεί να είναι πολύ επώδυνο.

---

Γιατί τα αρνητικά σχόλια μένουν τόσο έντονα;

Ένα αρνητικό σχόλιο μπορεί να ενεργοποιήσει πολύ γρήγορα τον φόβο της απόρριψης.

«Μήπως έχουν δίκιο;»

«Μήπως τελικά δεν είμαι αρκετά καλός/ή;»

«Μήπως όλοι σκέφτονται έτσι για εμένα;»

«Μήπως εκτέθηκα;»

«Μήπως έκανα κάτι λάθος;»

Και κάπου εκεί, το συγκεκριμένο αρνητικό σχόλιο παύει να είναι απλώς ένα σχόλιο.

Αρχίζει να αποκτά μεγαλύτερο νόημα.

Μπορεί να συνδεθεί με παλαιότερες εμπειρίες όπου αισθανθήκαμε ότι μας κρίνουν, μας απορρίπτουν, μας συγκρίνουν ή δεν είμαστε αρκετοί/ες/α.

Και τότε δεν αντιδρούμε μόνο σε αυτό που γράφτηκε τώρα.

Μπορεί να αντιδρούμε και σε όλα όσα αυτό το σχόλιο ξυπνά μέσα μας.

---

Και εδώ το διαδίκτυο έχει μια ιδιαίτερη δυσκολία.

Στην καθημερινή μας ζωή μπορούμε να δούμε τον άλλον άνθρωπο.

Να ακούσουμε τον τόνο της φωνής του.

Να δούμε την έκφρασή του.

Να καταλάβουμε αν υπάρχει θυμός, ειρωνεία, χιούμορ, απογοήτευση ή πραγματική πρόθεση να μας πληγώσει.

Στο διαδίκτυο, όμως, συχνά έχουμε μόνο λίγες λέξεις σε μια οθόνη.

Και το μυαλό μας συμπληρώνει τα κενά.

Ένα σχόλιο μπορεί να διαβαστεί ξανά και ξανά. Να το ξανασκεφτούμε. Να φανταστούμε τι εννοούσε ο άλλος. Να αναρωτηθούμε ποιος το είδε. Να φοβηθούμε τι μπορεί να σκέφτονται και οι υπόλοιποι.

Και έτσι ένα αρνητικό σχόλιο μπορεί να αποκτήσει πολύ μεγαλύτερη ψυχολογική παρουσία από αυτή που είχε αρχικά.

---

Όμως υπάρχει και κάτι ακόμη.

Το διαδίκτυο δημιουργεί την ψευδαίσθηση ότι η γνώμη των πολλών είναι πάντα η πραγματικότητα.

Αν βλέπουμε συνεχώς αρνητικά σχόλια, μπορεί να αρχίσουμε να πιστεύουμε ότι «όλοι» σκέφτονται αρνητικά.

Όμως δεν είναι απαραίτητα έτσι.

Οι άνθρωποι που είναι ικανοποιημένοι μπορεί να μην αισθανθούν την ανάγκη να γράψουν τίποτα.

Ενώ ένας άνθρωπος που είναι θυμωμένος, απογοητευμένος ή αισθάνεται αδικημένος μπορεί να έχει πολύ μεγαλύτερη ανάγκη να εκφραστεί.

Επιπλέον, το περιεχόμενο που προκαλεί έντονο συναίσθημα συχνά τραβά περισσότερο την προσοχή μας.

Έτσι δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος:

περισσότερη ένταση → περισσότερη προσοχή → περισσότερη προβολή → ακόμη περισσότερη ένταση.

Και μέσα σε αυτόν τον κύκλο, τα αρνητικά σχόλια μπορεί να μοιάζουν παντού.

---

Από τη σχεσιακή ψυχαναλυτική σκοπιά, όμως, υπάρχει ένα ακόμη πιο ενδιαφέρον ερώτημα:

Γιατί κάποια σχόλια μας αγγίζουν περισσότερο από άλλα;

Γιατί το ίδιο αρνητικό σχόλιο μπορεί να περάσει απαρατήρητο από έναν άνθρωπο και να διαλύσει την αυτοπεποίθηση κάποιου άλλου;

Γιατί κάποιο άτομο μπορεί να πει:

«Δεν συμφωνεί μαζί μου. Εντάξει.»

Ενώ κάποιος άλλος μπορεί να περάσει ολόκληρη την ημέρα σκεπτόμενος:

«Γιατί το είπε αυτό;»

«Τι κατάλαβαν οι άλλοι άνθρωποι;»

«Μήπως έχει δίκιο;»

«Μήπως δεν αξίζω;»

Αυτό είναι που έχει ενδιαφέρον να εξερευνηθεί ψυχοθεραπευτικά.

Δεν μπορούμε να ελέγξουμε τι θα γράψει ο κάθε άνθρωπος στο διαδίκτυο.

Μπορούμε όμως να προσπαθήσουμε να καταλάβουμε τι σημαίνει για εμάς η ματιά του άλλου.

Πόσο εξαρτάται η αυτοεκτίμησή μας από την επιβεβαίωση;

Πόσο εύκολα νιώθουμε ότι απορριπτόμαστε;

Πόσο χώρο καταλαμβάνει μέσα μας η κριτική;

Και κυρίως:

Πόσο εύκολα μια φωνή απ’ έξω γίνεται φωνή μέσα μας;

---

Η ομαδική ψυχοθεραπεία μπορεί να γίνει ένας πολύ σημαντικός χώρος για να δουλευτούν αυτά τα ζητήματα.

Γιατί η ομάδα είναι ένας πραγματικός σχεσιακός χώρος.

Υπάρχουν άλλοι άνθρωποι.

Υπάρχουν διαφορετικές απόψεις.

Υπάρχουν στιγμές που αισθανόμαστε ότι μας καταλαβαίνουν και άλλες που μπορεί να αισθανθούμε ότι δεν μας καταλαβαίνουν.

Μπορεί να φοβηθούμε την κριτική.

Μπορεί να συγκρίνουμε τον/την εαυτό/ή μας.

Μπορεί να αναρωτηθούμε τι σκέφτονται οι άλλοι άνθρωποι για εμάς.

Μπορεί να θέλουμε να μιλήσουμε αλλά να φοβόμαστε πώς θα μας αντιμετωπίσουν.

Και ακριβώς μέσα σε αυτές τις σχέσεις μπορούμε σταδιακά να παρατηρήσουμε τα δικά μας μοτίβα.

Να δούμε τι περιμένουμε από τους άλλους.

Τι φοβόμαστε ότι θα συμβεί.

Πώς αντιδρούμε όταν αισθανόμαστε ότι μας απορρίπτουν.

Πώς προστατευόμαστε.

Πότε απομακρυνόμαστε.

Πότε θυμώνουμε.

Πότε προσπαθούμε υπερβολικά να αρέσουμε.

Και πότε ένα αρνητικό σχόλιο αποκτά μέσα μας μια δύναμη που ίσως δεν του αναλογεί.

---

Ίσως λοιπόν ο στόχος δεν είναι να φτάσουμε στο σημείο να μη μας επηρεάζει κανένα αρνητικό σχόλιο.

Αυτό θα ήταν μάλλον μη ρεαλιστικό.

Ούτε χρειάζεται να πείσουμε τον εαυτό μας ότι «δεν μας νοιάζει η γνώμη κανενός».

Μπορούμε όμως να μάθουμε να κάνουμε μια παύση.

Να αναρωτηθούμε:

«Αυτό που διάβασα είναι μια γνώμη ή είναι η αλήθεια για εμένα;»

«Τι ακριβώς με πονάει σε αυτό το σχόλιο;»

«Μου θυμίζει κάτι που έχω ξαναζήσει;»

«Γιατί αυτή η συγκεκριμένη φωνή έγινε τόσο δυνατή μέσα μου;»

Γιατί το διαδίκτυο μπορεί να μας προσφέρει χιλιάδες φωνές.

Αλλά δεν χρειάζεται να γίνουν όλες εσωτερικές μας φωνές.

Τα αρνητικά σχόλια θα υπάρχουν.

Η κριτική θα υπάρχει.

Η διαφωνία θα υπάρχει.

Και κάποιοι άνθρωποι θα μας παρεξηγήσουν, θα μας κρίνουν ή απλώς δεν θα μας συμπαθήσουν.

Αυτό δεν μπορούμε να το αποφύγουμε.

Μπορούμε όμως να δουλέψουμε τη σχέση μας με αυτό.

Να μάθουμε να ακούμε χωρίς να διαλυόμαστε.

Να μπορούμε να δεχόμαστε την κριτική χωρίς να καταρρέει η εικόνα που έχουμε για τον εαυτό μας.

Να μπορούμε να αναγνωρίζουμε ένα λάθος χωρίς να αισθανόμαστε ότι εμείς οι ίδιοι είμαστε ένα λάθος.

Και ίσως, τελικά, αυτό είναι ένα από τα σημαντικότερα πράγματα που μπορούμε να κατακτήσουμε μέσα στις σχέσεις μας — είτε αυτές συμβαίνουν από κοντά είτε μέσα από την οθόνη:

να μην αφήνουμε κάθε φωνή που έρχεται απ’ έξω να αποφασίζει ποιοι/ες/α είμαστε μέσα μας.

Αναστασία Στόκου, Ψυχολόγος- Σχεσιακή Ψυχαναλυτική Ψυχοθεραπεύτρια, Ειδικευόμενη Ομαδική Ψυχοθεραπεύτρια ΙΣΟΨ, Sex Therapy Buehler Institute, Συνιδρύτρια του Sirens of Relations, επιστημονική συνεργάτης του ΕΚΙΣΥΠ, Podcast producer Cherry Psy Talks