Τι είναι τα όρια μέσα στη θεραπεία και γιατί τα χρησιμοποιούμε;

Πολλές φορές τα θεραπευόμενα άτομα αναρωτιούνται για τον λόγο και την αξία των ορίων μέσα στη θεραπεία. Τι σημαίνει, άραγε, όταν ο/η θεραπευτής/τρια θέτει ένα όριο; Γιατί υπάρχει συγκεκριμένη ώρα θεραπείας; Γιατί υπάρχει μια συγκεκριμένη αμοιβή; Γιατί η θεραπευτική σχέση έχει ένα συγκεκριμένο πλαίσιο;

Τα όρια σε κάθε σχέση είναι πολύ σημαντικά για τη διασφάλιση μιας υγιούς σχέσης. Έτσι όπως συμβαίνει σε όλες τις σχέσεις, με τον ίδιο τρόπο συμβαίνουν και στη θεραπευτική σχέση.

Τα όρια δεν υπάρχουν για να δημιουργούν απόσταση. Αντίθετα, μπορούν να δημιουργήσουν ασφάλεια, προβλεψιμότητα και εμπιστοσύνη. Μέσα στην ψυχοθεραπεία, το θεραπευτικό πλαίσιο και τα όρια βοηθούν ώστε η σχέση μεταξύ θεραπευτή/τριας και θεραπευόμενου ατόμου να παραμένει ένας ασφαλής χώρος εξερεύνησης.

Γιατί μπορεί να μας δυσκολεύουν τα όρια;

Πολλές φορές έχουμε μεγαλώσει σε οικογενειακά / κοινωνικά περιβάλλοντα που δεν υπάρχουν καν όρια ή εάν υπάρχουν δεν μας εξήγησε ποτέ κανένας-καμία – κανένα το γιατί και την αξία τους.

Έτσι, μπορεί να έχουμε μάθει ότι τα όρια σημαίνουν απόρριψη, τιμωρία, έλεγχο ή απομάκρυνση. Μπορεί επίσης να έχουμε μάθει να ικανοποιούμε συνεχώς τις ανάγκες των άλλων, δυσκολευόμενοι να αναγνωρίσουμε τις δικές μας.

Γι’ αυτό και τα όρια στη θεραπεία μπορεί κάποιες φορές να προκαλούν έντονα συναισθήματα.

Ένα όριο μπορεί να μας θυμίσει μια προηγούμενη σχέση. Μπορεί να μας κάνει να νιώσουμε ότι ο άλλος δεν μας αγαπά ή δεν μας καταλαβαίνει. Μπορεί να γεννήσει θυμό, απογοήτευση, φόβο ή ακόμη και αίσθηση εγκατάλειψης.

Και όλα αυτά έχουν χώρο μέσα στην ψυχοθεραπεία.

Τα όρια είναι προστασία, φροντίδα και εμπιστοσύνη

Παρότι πολλά άτομα τα βιώνουν τιμωρητικά και ωφελιμιστικά, τα όρια είναι προστασία, είναι φροντίδα και εμπιστοσύνη. Στοιχεία που χρειάζονται σε θεραπευτικές σχέσεις.

Τα όρια στη θεραπεία δεν έχουν σκοπό να τιμωρήσουν ή να ελέγξουν το θεραπευόμενο άτομο. Αντίθετα, δημιουργούν ένα πλαίσιο μέσα στο οποίο και οι δύο πλευρές γνωρίζουν τι μπορούν να περιμένουν από τη θεραπευτική σχέση.

Ο χρόνος, η τιμή, η σχέση μάς δείχνουν πως λειτουργούμε με έναν τρόπο και στις έξω μας σχέσεις.

Για παράδειγμα, το πώς βιώνουμε μια αλλαγή στο ραντεβού, μια καθυστέρηση, την αμοιβή ή ένα όριο που θέτει ο/η θεραπευτής/τρια μπορεί να μας δείξει πολλά για τον τρόπο με τον οποίο σχετιζόμαστε γενικότερα.

Τι φέρνουμε μέσα στη θεραπευτική σχέση;

Για εμάς είναι πολύ σημαντικά και πολλές φορές θα τα φέρουμε στο θεραπευτικό δωμάτιο.

Η θεραπευτική σχέση αποτελεί μια σχέση μέσα στην οποία μπορούν να εμφανιστούν γνώριμα μοτίβα από τις άλλες σχέσεις μας. Ο τρόπος με τον οποίο ζητάμε, διεκδικούμε, απομακρυνόμαστε, φοβόμαστε, εμπιστευόμαστε ή δυσκολευόμαστε να πούμε «όχι» μπορεί να εμφανιστεί και μέσα στην ψυχοθεραπεία.

Ίσως μέσα από αυτά να κατανοήσουμε τι συμβαίνει με τις ανθρώπινες σου σχέσεις και πώς αλληλεπιδράς.

Μπορούμε να παρατηρήσουμε τι συμβαίνει όταν κάποιος μας βάζει ένα όριο, αλλά και τι συμβαίνει όταν χρειάζεται εμείς να βάλουμε ένα όριο στους άλλους.

Τα όρια ως εργαλείο αυτογνωσίας

Τα όρια στη θεραπεία μπορούν επομένως να γίνουν ένα σημαντικό εργαλείο αυτογνωσίας.

Μέσα από την ψυχοθεραπεία μπορούμε να αναρωτηθούμε:

• Τι αισθάνομαι όταν κάποιος μου λέει «όχι»;
• Μπορώ να πω «όχι» χωρίς να αισθάνομαι ενοχές;
• Φοβάμαι ότι θα χάσω μια σχέση αν βάλω όρια;
• Συνδέω τα όρια με την απόρριψη;
• Μπορώ να αναγνωρίσω τις ανάγκες μου;
• Πώς αντιδρώ όταν ένας άλλος άνθρωπος προστατεύει τον δικό του χώρο;

Η κατανόηση αυτών των αντιδράσεων μπορεί να μας βοηθήσει να γνωρίσουμε καλύτερα τον εαυτό μας και να δημιουργήσουμε πιο ασφαλείς και ισορροπημένες σχέσεις.

Τα όρια λοιπόν δεν είναι το τέλος της σύνδεσης. Μπορούν να είναι αυτό που επιτρέπει στη σύνδεση να υπάρχει με περισσότερη ασφάλεια, σεβασμό και εμπιστοσύνη.

Και μέσα στη θεραπευτική σχέση, ένα όριο δεν χρειάζεται να σημαίνει «δεν είμαι εδώ για εσένα». Μπορεί να σημαίνει: «είμαι εδώ, μέσα σε ένα πλαίσιο που προστατεύει και τους δυο μας».

Anastasia Stokou, Ψυχολόγος- Σχεσιακή Ψυχαναλυτική Ψυχοθεραπεύτρια

Ειδικευόμενη Ομαδική Ψυχοθεραπεύτρια ΙΣΟΨ

Sex therapy – Buehler institute

Συνιδρύτρια του Sirens of Relations