Φόβος απόρριψης & Ομαδική Ψυχοθεραπεία

Γιατί φοβάμαι τόσο πολύ την απόρριψη;

Φόβος απόρριψης & Ομαδική Ψυχοθεραπεία

«Καλύτερα να μη μιλήσω…»

«Μήπως παρεξηγηθώ;»

«Μήπως αν δείξω αυτό που πραγματικά νιώθω, το άλλο άτομο απομακρυνθεί;»

Ο φόβος απόρριψης είναι μια εμπειρία που αφορά πολλούς ανθρώπους, ανεξάρτητα από την ηλικία, το φύλο, τη σεξουαλικότητα ή την ταυτότητά τους. Συχνά δεν εμφανίζεται μόνο στις ερωτικές σχέσεις, αλλά και στις φιλίες, στην οικογένεια, στον χώρο εργασίας ή ακόμη και σε καθημερινές κοινωνικές αλληλεπιδράσεις. Μπορεί να μας κάνει να σιωπούμε, να κρύβουμε τις ανάγκες μας ή να προσπαθούμε διαρκώς να ανταποκριθούμε στις προσδοκίες των άλλων, ελπίζοντας ότι έτσι θα αποφύγουμε την απόρριψη.

Ο φόβος απόρριψης συνήθως δεν γεννιέται από το πουθενά. Πολλές φορές συνδέεται με προηγούμενες εμπειρίες στις οποίες ένα άτομο ένιωσε ότι δεν έγινε αποδεκτό, ότι δεν ακούστηκε ή ότι η αυθεντική του έκφραση δεν είχε χώρο. Όταν αυτές οι εμπειρίες επαναλαμβάνονται, μπορεί να δημιουργηθεί η πεποίθηση ότι για να αγαπηθεί ή να γίνει αποδεκτό ένα άτομο χρειάζεται να είναι «τέλειο», να μην κάνει λάθη, να μην ενοχλεί και να βάζει τις ανάγκες των άλλων πάνω από τις δικές του.

Ίσως αναγνωρίζεις κάτι από τον εαυτό σου στις παρακάτω σκέψεις:

Δυσκολεύεσαι να πεις «όχι», ακόμη κι όταν κάτι σε επιβαρύνει.
Φοβάσαι να εκφράσεις τη γνώμη ή τα συναισθήματά σου.
Νιώθεις ότι πρέπει συνεχώς να αποδεικνύεις την αξία σου.
Ζητάς συχνά επιβεβαίωση ότι όλα είναι καλά.
Απομακρύνεσαι πρώτος/η/ο από μια σχέση για να μην πληγωθείς.
Κρατάς μέσα σου όσα νιώθεις γιατί φοβάσαι ότι οι άλλοι άνθρωποι θα σε απορρίψουν.

Ο φόβος απόρριψης μπορεί να λειτουργεί σαν ένας αόρατος μηχανισμός προστασίας. Προσπαθεί να μας προφυλάξει από τον πόνο, όμως συχνά μας στερεί την αυθεντική επαφή με τους άλλους ανθρώπους. Αντί να νιώθουμε πιο ασφαλείς, καταλήγουμε να αισθανόμαστε μόνοι, επειδή οι άλλοι γνωρίζουν μόνο την εικόνα που παρουσιάζουμε και όχι αυτό που πραγματικά βιώνουμε.

Εδώ είναι που η ομαδική ψυχοθεραπεία μπορεί να προσφέρει μια διαφορετική εμπειρία. Η ομαδική ψυχοθεραπεία δεν είναι απλώς ένας χώρος όπου μιλάμε για τις δυσκολίες μας. Είναι ένας ασφαλής χώρος σχέσεων, όπου τα μοτίβα που αναπτύσσουμε στην καθημερινότητά μας εμφανίζονται φυσικά μέσα στην αλληλεπίδραση με τα υπόλοιπα άτομα της ομάδας.

Για παράδειγμα, ένα άτομο μπορεί να πει:

«Ήθελα να μιλήσω σήμερα, αλλά φοβήθηκα ότι αυτά που θα πω δεν θα έχουν σημασία.»

Και τότε ένα άλλο άτομο μπορεί να απαντήσει:

«Χαίρομαι που το μοιράστηκες. Δεν είχα καταλάβει ότι ένιωθες έτσι. Θα ήθελα να σε γνωρίσω περισσότερο.»

Μια στιγμή που ξεκίνησε με φόβο απόρριψης μπορεί να μετατραπεί σε μια νέα διορθωτική εμπειρία. Το άτομο ανακαλύπτει ότι μπορεί να εκφραστεί αυθεντικά χωρίς να χάσει τη σύνδεση με τους άλλους. Αυτές οι εμπειρίες, όταν επαναλαμβάνονται μέσα στην ομαδική ψυχοθεραπεία, μπορούν σταδιακά να αμφισβητήσουν βαθιά ριζωμένες πεποιθήσεις όπως «δεν είμαι αρκετός/ή/ο» ή «αν δείξω ποιος/α/ο είμαι, οι άλλοι θα φύγουν».

Η ομαδική ψυχοθεραπεία προσφέρει επίσης κάτι πολύ σημαντικό: την αναγνώριση ότι δεν είμαστε οι μόνοι που βιώνουμε τέτοιους φόβους. Συχνά τα άτομα της ομάδας εκπλήσσονται όταν συνειδητοποιούν ότι και άλλοι άνθρωποι έχουν παρόμοιες αγωνίες, αμφιβολίες και ανάγκες. Αυτή η αίσθηση του «δεν είμαι μόνος/η/ο» μπορεί να μειώσει τη ντροπή και να ενισχύσει το αίσθημα του ανήκειν.

Παράλληλα, η ομαδική ψυχοθεραπεία δίνει τη δυνατότητα να παρατηρήσουμε πώς σχετιζόμαστε με τους άλλους ανθρώπους στο «εδώ και τώρα». Μήπως αποσύρομαι όταν νιώθω ευάλωτος/η/ο; Μήπως προσπαθώ να ευχαριστήσω τους πάντες; Μήπως δυσκολεύομαι να ζητήσω βοήθεια; Αυτά τα μοτίβα δεν χρειάζεται να αναλυθούν μόνο θεωρητικά· μπορούν να αναγνωριστούν μέσα από τη ζωντανή εμπειρία και να επεξεργαστούν με ασφάλεια.

Ο φόβος απόρριψης δεν εξαφανίζεται από τη μία μέρα στην άλλη. Η αλλαγή είναι μια σταδιακή διαδικασία, που απαιτεί χρόνο, εμπιστοσύνη και επαναλαμβανόμενες εμπειρίες αποδοχής. Μέσα από την ομαδική ψυχοθεραπεία, κάθε μικρό βήμα προς την αυθεντική έκφραση μπορεί να γίνει μια εμπειρία που ενισχύει την αυτοπεποίθηση και την αίσθηση ότι αξίζουμε να υπάρχουμε όπως πραγματικά είμαστε.

Είναι σημαντικό να θυμόμαστε ότι η αποδοχή δεν σημαίνει πως όλοι οι άνθρωποι θα συμφωνούν μαζί μας ή θα μας καταλαβαίνουν πάντα. Σημαίνει ότι μπορούμε να παραμένουμε αυθεντικοί ακόμη και όταν υπάρχουν διαφορές. Αυτή είναι μια ουσιαστική διάκριση που η ομαδική ψυχοθεραπεία βοηθά πολλά άτομα να ανακαλύψουν μέσα από την προσωπική τους εμπειρία.

Η ομαδική ψυχοθεραπεία δεν είναι ένας χώρος όπου χρειάζεται να αποδείξεις την αξία σου ούτε να παρουσιάσεις μια ιδανική εικόνα του εαυτού σου. Είναι ένας χώρος όπου μπορείς να εμφανιστείς με τις αμφιβολίες, τις δυσκολίες, τις ανάγκες και τις ελπίδες σου, γνωρίζοντας ότι η αυθεντικότητα έχει μεγαλύτερη αξία από την τελειότητα.

Γιατί πολλές φορές αυτό που θεραπεύει δεν είναι μόνο το να μιλήσουμε για τις σχέσεις μας. Είναι το να ζήσουμε μια διαφορετική εμπειρία σχέσης. Μια εμπειρία στην οποία ο φόβος απόρριψης μπορεί σταδιακά να δώσει τη θέση του στην εμπιστοσύνη, στη σύνδεση και στην αποδοχή.

Και ίσως τότε αρχίσει να γίνεται πιο ξεκάθαρο κάτι βαθιά σημαντικό: ότι δεν χρειάζεται να αλλάξεις αυτό που είσαι για να αξίζεις τη σύνδεση. Μέσα από την ομαδική ψυχοθεραπεία, μπορείς να αναγνωρίσεις καλύτερα πώς σχετίζεσαι με τους άλλους ανθρώπους, να κατανοήσεις τις ανάγκες σου, να ενισχύσεις την αυτογνωσία σου και να ανακαλύψεις, με περισσότερη συμπόνια προς τον εαυτό σου, ποιος/α/ο είσαι πραγματικά.

https://sirensofrelations.gr/omadiki-therapeia-chamilou…

Anastasia Stokou, Ψυχολόγος- Σχεσιακή Ψυχαναλυτική Ψυχοθεραπεύτρια, Ειδικευόμενη Ομαδική Ψυχοθεραπεύτρια ΙΣΟΨ, Sex Therapy Buehler Institute, Συνιδρύτρια του Κέντρου Υπηρεσιών Ψυχικής Υγείας Sirens of Relations, Επιστημονική Συνεργάτης του ΕΚΙΣΥΠ, Podcast host στο Cherry Psy Talks