Υπάρχει μια περιοχή στο σώμα μας που συχνά την αποκαλούμε «ευαίσθητη περιοχή».
Η ίδια η λέξη μοιάζει αθώα, όμως κουβαλά ένα ολόκληρο πολιτισμικό φορτίο. Για πολλούς ανθρώπους, το σημείο αυτό του σώματος δεν συνδέθηκε μόνο με τη βιολογία, αλλά και με τη σιωπή, τη ντροπή, τον έλεγχο, την ενοχή ή ακόμη και τον φόβο. Από μικρή ηλικία, πολλές θηλυκότητες αλλά και άνθρωποι με αιδοίο, ανεξάρτητα από την ταυτότητα φύλου τους, έμαθαν ότι αυτή η περιοχή πρέπει να κρύβεται, να μην κατονομάζεται, να μη συζητιέται. Ότι είναι κάτι που χρειάζεται διαρκώς να προστατεύεται, επειδή είναι «ευάλωτο».
Κι όμως, αν σταθούμε για λίγο έξω από τις κοινωνικές αφηγήσεις και κοιτάξουμε το σώμα με περιέργεια και σεβασμό, ίσως διαπιστώσουμε κάτι διαφορετικό.
Αυτή η ευαίσθητη περιοχή του σώματος αντέχει. Αντέχει κύκλους, πόνους, κράμπες, ορμονικές μεταβολές, αλλαγές στη θερμοκρασία, υγρασία, τοκετούς για όσες και όσους γεννούν, ιατρικές εξετάσεις, επεμβάσεις, αποκατάσταση. Προσαρμόζεται, επουλώνεται, μεταβάλλεται. Το σώμα δεν βιώνει αυτές τις εμπειρίες ως ένδειξη αδυναμίας, αλλά ως μέρος μιας συνεχούς διαδικασίας ζωής και προσαρμογής.
Ίσως λοιπόν να μην πρόκειται για μια «ευαίσθητη» περιοχή με την έννοια της αδυναμίας. Ίσως πρόκειται για μία από τις πιο ανθεκτικές περιοχές του σώματός μας.
Στη σχεσιακή ψυχαναλυτική ψυχοθεραπεία συχνά συναντάμε ότι ο τρόπος που αντιλαμβανόμαστε το σώμα μας δεν γεννιέται αποκλειστικά από την προσωπική μας εμπειρία. Διαμορφώνεται μέσα στις σχέσεις μας. Από τα βλέμματα των σημαντικών άλλων, από τα μηνύματα της οικογένειας, του σχολείου, της θρησκείας, των μέσων ενημέρωσης, της κουλτούρας. Το σώμα αποκτά νόημα μέσα από το πώς το κοίταξαν οι άλλοι πριν ακόμη το κοιτάξουμε εμείς.
Έτσι, πολλές φορές εσωτερικεύουμε την ιδέα ότι ορισμένα μέρη του σώματός μας είναι «προβληματικά», «βρώμικα», «υπερβολικά», «επικίνδυνα» ή «λάθος». Και όσο αυτές οι αφηγήσεις εγκαθίστανται μέσα μας, τόσο απομακρυνόμαστε από την πραγματική εμπειρία του σώματός μας. Δεν το ακούμε. Το διορθώνουμε, το κρίνουμε ή το αγνοούμε.
Στη θεραπευτική διαδικασία γίνεται συχνά φανερό ότι εκεί όπου υπάρχει δύναμη, έχουμε μάθει να βλέπουμε αδυναμία.
Η ντροπή είναι ένα από τα συναισθήματα που συναντάμε συχνότερα. Όχι επειδή το σώμα είναι ντροπιαστικό, αλλά επειδή η ντροπή καλλιεργήθηκε μέσα στις σχέσεις και στις κοινωνικές νόρμες. Η ντροπή δεν είναι εγγενές χαρακτηριστικό του σώματος, είναι ένα συναίσθημα που αποκτάται όταν αισθανόμαστε ότι ο τρόπος που υπάρχουμε δεν χωρά στο βλέμμα των άλλων ατόμων.
Από σχεσιακή σκοπιά, το σώμα δεν είναι ποτέ μόνο βιολογία. Είναι και ιστορία. Είναι μνήμη. Είναι τόπος όπου αποτυπώνονται εμπειρίες φροντίδας, παραμέλησης, αποδοχής, βίας, ασφάλειας ή τραύματος. Γι’ αυτό πολλές φορές η επανασύνδεση με το σώμα δεν αφορά απλώς τη γνώση της ανατομίας του, αλλά την αποκατάσταση μιας σχέσης μαζί του.
Μια σχέσης που να βασίζεται στην περιέργεια αντί στην κριτική. Στην τρυφερότητα αντί στην απαξίωση. Στη φροντίδα αντί στον έλεγχο.
Αυτό αφορά όλες τις θηλυκότητες, αλλά και κάθε άνθρωπο που έχει μεγαλώσει μαθαίνοντας ότι ορισμένα σώματα αξίζουν περισσότερο σεβασμό από άλλα ή ότι συγκεκριμένες σωματικές λειτουργίες πρέπει να παραμένουν αόρατες. Η αναγνώριση της διαφορετικότητας των σωμάτων και των κοινωνικών φύλων μάς καλεί να εγκαταλείψουμε τις γενικεύσεις και να δημιουργήσουμε χώρο για τις μοναδικές εμπειρίες κάθε ανθρώπου.
Ίσως, τελικά, η μεγαλύτερη πράξη φροντίδας να μην είναι να κάνουμε το σώμα μας διαφορετικό.
Ίσως είναι να το συναντήσουμε ξανά.
Να ακούσουμε τι μας λέει όταν πονά, όταν κουράζεται, όταν απολαμβάνει, όταν χρειάζεται ξεκούραση ή επαφή. Να του επιτρέψουμε να υπάρχει χωρίς να χρειάζεται διαρκώς να απολογείται ή να ανταποκρίνεται σε κοινωνικές προσδοκίες.
Γιατί η πραγματική σύνδεση με το σώμα δεν ξεκινά όταν πάψει να είναι «ατελές». Ξεκινά όταν πάψουμε να το αντιμετωπίζουμε ως πρόβλημα προς επίλυση.
Και τότε, ίσως, η περιοχή που μάθαμε να αποκαλούμε «ευαίσθητη περιοχή» να μας αποκαλύψει αυτό που ήταν πάντα: όχι σύμβολο αδυναμίας, αλλά μια βαθιά υπενθύμιση της ανθεκτικότητας, της πολυπλοκότητας και της σοφίας που κατοικεί μέσα στο ανθρώπινο σώμα.
Anastasia Stokou, Ψυχολόγος- Σχεσιακή Ψυχαναλυτική Ψυχοθεραπεύτρια, Ειδικευόμενη Ομαδική Ψυχοθεραπεύτρια ΙΣΟΨ, Sex Therapy Buehler Institute, Συνιδρύτρια του Κέντρου Υπηρεσιών Ψυχικής Υγείας Sirens of Relations, Επιστημονική Συνεργάτης του ΕΚΙΣΥΠ, Podcast host στο Cherry Psy Talks
#περιοδος#sirensofrelations#ψυχοεκπαίδευση#σχεσιακήψυχαναλυτικήψυχοθεραπεια#ομαδικήθεραπεια#ψυχολογικήυποστήριξη#ψυχικηυγεια#ψυχολογος#ψυχοθεραπεια
