Ποιος Ποια Ποιο είμαι;

Υπάρχει μια στιγμή, συχνά κάπου μετά τα 35, που κάτι αρχίζει να μετακινείται εσωτερικά. Δεν συμβαίνει απαραίτητα επειδή έχει προηγηθεί κάποιο μεγάλο γεγονός. Μπορεί να εμφανιστεί μέσα σε μια συνηθισμένη ημέρα, σε μια διαδρομή προς τη δουλειά, σε μια κουβέντα με έναν φίλο, μετά από έναν χωρισμό, τη γέννηση ενός παιδιού, μια επαγγελματική αλλαγή ή ακόμη και μέσα στην απόλυτη καθημερινότητα.

Έρχεται σαν μια ήσυχη σκέψη:

«Νόμιζα ότι μέχρι τώρα θα είχα καταλάβει ποια, ποιος ή ποιο είμαι… αλλά ακόμα ψάχνομαι.»

Πολλοί άνθρωποι ντρέπονται όταν κάνουν αυτή τη σκέψη. Αναρωτιούνται αν σημαίνει ότι απέτυχαν να «ωριμάσουν», ότι δεν πήραν τις σωστές αποφάσεις ή ότι κάτι δεν πάει καλά μαζί τους. Ζούμε σε μια κοινωνία που συνδέει την ενηλικίωση με τη βεβαιότητα. Περιμένει ότι σε μια συγκεκριμένη ηλικία θα έχουμε σταθερές απαντήσεις για την εργασία, τις σχέσεις, την οικογένεια, την ταυτότητα και το μέλλον μας.

Σαν να υπάρχει ένα αόρατο χρονοδιάγραμμα που λέει ότι μετά από κάποια ηλικία οφείλουμε να έχουμε «βρει τον εαυτό μας».

Από τη σκοπιά της σχεσιακής ψυχαναλυτικής ψυχοθεραπείας, όμως, η ανθρώπινη ταυτότητα δεν είναι ποτέ ένα έργο που ολοκληρώνεται. Δεν υπάρχει μια στιγμή που μπορούμε να πούμε ότι φτάσαμε οριστικά στον εαυτό μας. Ο εαυτός διαμορφώνεται, μετασχηματίζεται και επαναπροσδιορίζεται διαρκώς μέσα στις σχέσεις που δημιουργούμε και στις εμπειρίες που ζούμε.

Δεν γεννιόμαστε γνωρίζοντας ποιοι είμαστε.

Μαθαίνουμε ποιοι είμαστε μέσα από το πώς μας κοίταξαν οι σημαντικοί άνθρωποι της ζωής μας.

Μέσα από το αν υπήρξε χώρος για τα συναισθήματά μας. Αν η χαρά μας έγινε αποδεκτή. Αν ο θυμός μας φοβήθηκε. Αν η λύπη μας χωρούσε. Αν η διαφορετικότητά μας αναγνωρίστηκε ή χρειάστηκε να κρυφτεί για να παραμείνουμε συνδεδεμένοι με τους άλλους.

Έτσι, πολλές φορές, μέχρι τα τριάντα ή τα σαράντα μας χρόνια έχουμε μάθει να λειτουργούμε περισσότερο σύμφωνα με όσα χρειάστηκε να γίνουμε, παρά με όσα πραγματικά αισθανόμαστε ότι είμαστε.

Γινόμαστε οι «υπεύθυνοι». Οι «δυνατοί». Οι «ήρεμοι». Οι «φροντιστικοί». Οι «επιτυχημένοι» άνθρωποι. Εκείνοι που δεν δυσκολεύουν τους άλλους, που αντέχουν, που προσαρμόζονται, που φροντίζουν να μη δυσαρεστήσουν.

Αυτές οι πλευρές δεν είναι ψεύτικες.

Συχνά ήταν ο καλύτερος τρόπος που βρήκαμε για να διατηρήσουμε σημαντικές σχέσεις και να αισθανθούμε ασφαλείς.

Όμως κάποια στιγμή αυτό που κάποτε μας προστάτευε αρχίζει να μας περιορίζει.

Οι ρόλοι που κάποτε μας βοήθησαν να ανήκουμε μπορεί να γίνουν τόσο στενοί, ώστε να μην αφήνουν χώρο για την αυθεντική μας εμπειρία.

Και τότε αρχίζουν να εμφανίζονται ερωτήματα που δεν αναζητούν εύκολες απαντήσεις.

Πόσο από αυτό που ζω είναι πραγματικά δική μου επιλογή;

Πόσο από αυτό που επιθυμώ είναι δική μου επιθυμία και πόσο αποτελεί εσωτερικευμένη προσδοκία των άλλων;

Πού τελειώνουν οι ανάγκες των σημαντικών ανθρώπων της ζωής μου και πού αρχίζουν οι δικές μου;

Μπορώ να υπάρχω χωρίς να προσαρμόζομαι διαρκώς;

Αυτά τα ερωτήματα μπορεί να προκαλούν άγχος, γιατί μας φέρνουν αντιμέτωπους με κάτι βαθιά ανθρώπινο: την αβεβαιότητα.

Στην πραγματικότητα, όμως, η αβεβαιότητα δεν είναι πάντα ένδειξη αποδιοργάνωσης.

Πολλές φορές αποτελεί ένδειξη ανάπτυξης.

Γιατί μόνο όταν αρχίζουμε να αμφισβητούμε τις παλιές βεβαιότητες δημιουργείται χώρος για κάτι καινούριο.

Στο θεραπευτικό δωμάτιο συναντάμε συχνά ανθρώπους που πιστεύουν ότι πρέπει να έρθουν έχοντας ήδη καταλάβει τι τους συμβαίνει. Ότι η θεραπεία είναι ο χώρος όπου θα παρουσιάσουν ένα «πρόβλημα» για να λάβουν μια «λύση».

Η εμπειρία, όμως, μας δείχνει κάτι διαφορετικό.

Η θεραπεία δεν είναι ο χώρος όπου έρχεσαι επειδή έχεις όλες τις σωστές ερωτήσεις.

Είναι ο χώρος όπου μπορείς να ανακαλύψεις ποιες είναι πραγματικά οι ερωτήσεις σου.

Και κυρίως, είναι ένας χώρος όπου αυτές οι ερωτήσεις μπορούν να ειπωθούν χωρίς να χρειάζεται να απολογηθείς γι’ αυτές.

Στη σχεσιακή ψυχανάλυση θεωρούμε ότι ο εαυτός αναδύεται μέσα στη σχέση. Όχι μέσα από συμβουλές, ούτε μέσα από έτοιμες απαντήσεις, αλλά μέσα από την εμπειρία μιας σχέσης στην οποία μπορείς να υπάρξεις όπως είσαι εκείνη τη στιγμή.

Με τις αντιφάσεις σου.

Με τις αμφιβολίες σου.

Με τις επιθυμίες που ακόμη δεν καταλαβαίνεις.

Με τα κομμάτια σου που συνυπάρχουν, ακόμη κι όταν μοιάζουν να συγκρούονται μεταξύ τους.

Υπάρχει κάτι βαθιά θεραπευτικό στο να μπορεί κάποιος να πει:

«Δεν ξέρω ποια, ποιος ή ποιο είμαι αυτή την περίοδο.»

Και να μη χρειαστεί αμέσως να διορθωθεί.

Να μη χαρακτηριστεί αναποφάσιστος, αδύναμος ή «μπερδεμένος».

Αλλά να συναντήσει ένα βλέμμα που μπορεί να αντέξει το «δεν ξέρω» ως μέρος της ανθρώπινης εμπειρίας.

Γιατί ίσως η ωριμότητα να μην βρίσκεται στις απόλυτες βεβαιότητες.

Ίσως να βρίσκεται στην ικανότητα να παραμένουμε περίεργοι απέναντι στον εαυτό μας.

Να επιτρέπουμε στις πλευρές μας να εξελίσσονται.

Να αναγνωρίζουμε ότι αλλάζουμε καθώς αλλάζουν οι σχέσεις μας, το σώμα μας, οι εμπειρίες μας και οι ανάγκες μας.

Ίσως τελικά το «ψάχνομαι» να μην είναι ένδειξη ότι έχουμε χαθεί.

Ίσως να είναι η πρώτη φορά που σταματάμε να αναζητούμε τον εαυτό που περίμεναν οι άλλοι να είμαστε και αρχίζουμε να συναντάμε εκείνον που αναδύεται μέσα από τις δικές μας εμπειρίες, επιθυμίες και αξίες.

Και αυτή η συνάντηση δεν γίνεται από τη μία μέρα στην άλλη.

Χτίζεται αργά, μέσα από σχέσεις που επιτρέπουν την αυθεντικότητα, μέσα από μικρές πράξεις αυτογνωσίας και μέσα από τη γενναιότητα να παραμείνουμε παρόντες απέναντι στον εαυτό μας, ακόμη κι όταν δεν έχουμε όλες τις απαντήσεις.

Ίσως, λοιπόν, το «ψάχνομαι» να μην είναι χαμένο έδαφος.

Ίσως να είναι ο πιο ανθρώπινος τρόπος να αρχίζεις, ξανά και ξανά, να βρίσκεσαι.

Anastasia Stokou, Ψυχολόγος- Σχεσιακή Ψυχαναλυτική Ψυχοθεραπεύτρια, Ειδικευόμενη Ομαδική Ψυχοθεραπεύτρια ΙΣΟΨ, Sex Therapy Buehler Institute, Συνιδρύτρια του Κέντρου Υπηρεσιών Ψυχικής Υγείας Sirens of Relations, Επιστημονική Συνεργάτης του ΕΚΙΣΥΠ, Podcast host στο Cherry Psy Talks

#υπαρξιακαζητηματα#σχεσιακήψυχαναλυτικήψυχοθεραπεια#sirensofrelations#ψυχοεκπαίδευση#ομαδικήθεραπεια#ψυχολογικήυποστήριξη#συνεδριες#ψυχολογος#ψυχικηυγεια#ψυχοθεραπεια#σκεψεις