Trigger Warning 
Θα ήθελα να μοιραστώ κάποιες σκέψεις σχετικά με την ανακοίνωση για την αυτοκτονία του Victor Yalom, γιος του Irvin Yalom.
Πήρα αρκετό χρόνο και για να σκεφτώ αλλά παράλληλα και να διαβάσω διάφορες απόψεις γύρω από το γεγονός. Ειδικότερα εστίασα σε σχόλια από “ειδικούς” και μη, πάνω σ αυτόν το θάνατο όπως:
“Αν ήταν καλός πατέρας ο Yalom θα τον είχε σώσει”
“Πώς άφησε τα θεραπευόμενα του άτομα; Τι μήνυμα τους περνάει; “
“Ένας τόσο σπουδαίος θεραπευτής δεν κατάφερε να σώσει το γιο του;”
Ο Ben Yalom, ο αδερφός του Victor Yalom, ενημέρωσε το κοινό πως η πράξη συνέβη τον Φεβρουάριο που μας πέρασε μετά από πολυετή μάχη του ίδιου με την ψυχική του υγεία.
Αυτό σημαίνει ότι δεν ήταν καλός θεραπευτής;
Ή ότι είχε κακό πατέρα;
Για εμένα τουλάχιστον σίγουρα όχι.
Αν ξεχάσουμε για λίγο ότι ήταν και ο ίδιος στον κλάδο της ψυχικής- στο οποίο θα σταθώ παρακάτω- και τον σκεφτούμε σαν έναν “κοινό” άνθρωπο που μαθαίναμε ότι προέβη σε αυτοκτονία, τι θα σκεφτόμασταν;
Μια πιθανή εικασία είναι ότι αυτός ο άνθρωπος, και όποιος άνθρωπος σε παρόμοια θέση, ίσως δεν είχε λάβει- εκείνο το διάστημα- την απαραίτητη φροντίδα για την ψυχική του υγεία. Το τονίζω το “εκείνο το διάστημα”. Οι ψυχικές δυσκολίες, τα ψυχικά τραύματα, οι ψυχικές ασθένειες δεν είναι καταστάσεις σε ευθεία. Σε πολλές περιπτώσεις δεν αρκεί μια σταθερή βοήθεια είτε μέσω ψυχοθεραπείας είτε και παράλληλα φαρμακοθεραπείας. Σε αρκετές περιπτώσεις σε καταστάσεις “έξαρσης” της οποιαδήποτε πχ δυσφορίας, μπορεί να χρειάζονται μέτρα που θα αποτρέψουν τον άνθρωπο από το να βάλει ένα τέλος. Αυτά τα μέτρα, δεν είναι πάντα στο χέρι μας να παρθούν έγκαιρα.
Οποιαδήποτε λοιπόν άλλη εικασία σχετικά με οικογενειακούς, επαγγελματικούς ρόλους και ικανότητες επαγγελματίε, είναι μονάχα εικασίες. Άλλη μια ευκαιρία για λάσπη σε ένα από τα επαγγέλματα για την ψυχική υγεία.
Βλέπετε… κι οι ειδικοί ψυχικής υγείας μπορεί να ταλαιπωρούνται με ψυχικές δυσκολίες!
Μπορεί, ακόμα και μακροχρόνια, να καλούμαστε να τις αντιμετωπίσουμε ενώ παράλληλα συνεχίζουμε να συνοδεύουμε ανθρώπους στο δικό τους ταξίδι, το ψυχοθεραπευτικό.
Κουβαλάμε τα μεγαλύτερα ‘μυστικά’ ανθρώπων, τη ζωή που έζησαν για χρόνια, τις ιστορίες που φέρουν σημαντικοί τους Άλλοι μέσα από Εκείνους, τον πόνο τους, την ελπίδα τους, τα όνειρά τους, τις ανησυχίες για τα παιδιά τους, τα νοσήματά τους, όλα αυτά μαζί με εμάς.
Με τα δικά μας ‘μυστικά’, τη δική μας ζωή, τα τραύματα, τον πόνο, την ελπίδα, τη μοναξιά, τα όνειρα, το πένθος, το θάνατο…
Τι γίνεται όμως όταν και ένας θεραπευτής θα αυτοκτονήσει;
Μια σκληρή συνειδητοποίηση, δυστυχώς. Όπως ανέφερα παραπάνω, κάποιες φορές κάποια πράγματα δεν είναι στο χέρι μας.
Για όσο είναι όμως αξίζει να μη σταματήσουμε να παλεύουμε για αυτά!
Πολλές φορές- όταν κι αν κρίνω πως είναι η κατάλληλη στιγμή- φέρνω τα θεραπευόμενα άτομα αντιμέτωπα με τη ρεαλιστική συνειδητοποίηση πως εδώ στο θεραπευτικό δωμάτιο, δεν θα καταφέρουμε ποτέ να κάνουμε μάγεια ώστε να σβήσουμε όσα κουβαλούν μέσα τους. Ξέρουμε πια πως κάποιες πληγές/ουλές στο σώμα μας δεν φεύγουν ποτέ.
Έτσι μπορεί να συμβαίνει και με τα ψυχικά τραύματα ή τις ψυχικές δυσκολίες/ασθένειες.
Αυτό δεν σημαίνει όμως πως αυτές οι πληγές θα συνεχίζουν πάντα να πονούν με τον ίδιο τρόπο. Δεν θα κρατούν το ίδιο. Και οι μέρες που ο άνθρωπος θα μπορεί να ανασαίνει κατά τι πιο ελεύθερα, μπορεί να αυξηθούν. Προσωπικά, πιστεύω βαθιά πως πράγματι μπορεί να αυξηθούν! Ότι ο πόνος δεν είναι πάντα ίδιος και όπως υπάρχουν εξάρσεις υπάρχουν και υφέσεις.
Ωστόσο, δεν παύει κάθε αυτοκτονία να μου υπενθυμίζει πως για κάποιους ανθρώπους, με κάποια βιώματα, μπορεί αυτές οι μέρες- οι κάπως καλύτερες- να μην αυξηθούν. Ή ίσως πιο σωστά, να μην είναι αυτό αρκετό.
Δεν είναι και ο μεγαλύτερος φόβος μας σε αυτό το επάγγελμα; Να σταματήσει ένας άνθρωπος που συνοδεύουμε σε αυτό το ταξίδι της ζωής και να μην τη θέλει άλλο;
Η αυτοκτονία είναι σαν μια μαύρη τρύπα που δημιουργεί ενοχές, φόβο, ανασφάλεια για κάθε ρόλο που έχουμε ή ειχαμε και όταν μπεις σ’ αυτήν έχει την ιδιότητα να σε ρουφάει επαναλαμβανόμενα.
Για αυτό και θα συνεχίσω να διαφωνώ κάθετα με εικασίες και ερμηνείες για το τί πατέρας ήταν ο Irvin Yalom και τί θεραπευτής ήταν ο Victor Yalom.
Σε αυτό το επάγγελμα κανένας άνθρωπος δεν ήρθε τυχαία. Όσους ανθρώπους έχουμε την τιμή να έχουμε συνοδεύσει σ’ αυτή τη ζωή, δεν σημαίνει πως με την ίδια επιτυχία θα συνοδεύσουμε και εμάς σ’ αυτή τη ζωή, στο ρόλο ενός ανθρώπου, μελλοντικού γονέα, συντρόφου κοκ.
Ο περίγυρος-κοινωνία πολλες φορές εναποθέτει πάνω μας την ελπίδα πως εμείς θα τα έχουμε όλα λυμένα, θα είμαστε πάντα εκεί και για εμάς και για τους Άλλους, θα τα κάνουμε όλα όπως “πρέπει”. Είμαστε κι εμείς άνθρωποι όμως. Προσπαθώντας να ζήσουμε, συνοδεύουμε κι άλλους ανθρώπους να το κάνουν αυτό, όπως και όσο μπορούν.
Υγ: Εάν διαβάζεις το παρόν κείμενο και βρίσκεσαι σε ενεργό αυτοκτονικό ιδεασμό θα ήθελα να σε παρακαλέσω να απευθυνθείς:
στην Κλίμακα στη γραμμή 1018 ή στη γραμμή 10306 ή/και σε οποιοδήποτε νοσοκομείο.
Σου αξίζει να βοηθηθείς!
Σταματίνα Μπαρμπαγιάννη (BA, PgD, Master’s Graduand-MSc)
Ψυχολόγος με Ειδίκευση στη Σχεσιακή Ψυχαναλυτική Ψυχοθεραπεία
Ειδικευόμενη Ομαδική Θεραπεύτρια κατά Irvin Yalom στο ΙΣΟΨ
Συνιδρύτρια του Sirens of Relations
Πρώην Ψυχολόγος ΙΔΑΧ στον ΕΟΠΑΕ στη Μείωση Βλάβης
Συμμετέχει στον 2ο συλλογικό τόμο ΙΣΟΨ

